Juully: Contact met je hart en je passie

Ja, waar wil ik eigenlijk met dit blog. Ik weet het nog niet. Er is veel gebeurt deze week voor mij. Veel meegemaakt, druk, en ook wel het gevoel iedereen gaat op vakantie en wat ga ik nou eigenlijk doen. Gisteren hier voor de deur een Turkse familie die zijn hele auto en het dak vol aan het bouwen was om te vertrekken naar Turkije. Ik zat echt even zo te kijken van wauw, wat een onderneming is dat toch eigenlijk.

Ja, als ik zo terug kijk naar deze week dan was het thema hart, gaan voor het hart. En ik moet zeggen dat leverde gewoon hele mooie dingen op. Ik was bij een lezing over verbinding met een open hart en ik kon zo voelen waar bij mij de pijn ligt.
De dag daarna had ik een diner met allemaal ondernemers die een hele snelle groei doormaken. We moesten ons presenteren aan de hand van een voorwerp en voor mij was dat natuurlijk het hart. Ik dacht eerst: “moet ik dat wel zeggen in zo’n zakelijke omgeving?’’. En het verbaasde mij zo hoe al die mannen reageerde. Ze vonden het geweldig hoe ik vertelde dat het voor mij altijd gaat over het hart. Ik vertelde over mijn functie als adviseur en hoe ik altijd probeer te achterhalen of de ondernemer verbonden is met zijn hart aan het bedrijf. Of er een hart in het bedrijf zit en waar dan uit bestaat? En of medewerkers verbonden zijn met hun hart aan het bedrijf. Mijn overtuiging is dat als je dat kunt achterhalen en naar boven kunt krijgen dat je dan ook succesvol kunt groeien en dat het dan ook vanzelf gaat. Daarnaast vertelde ik ook over Ibiza en hoe ik hier zelf mijn hart aan heb verpand en daar les geef aan vrouwen om dichter bij hun hart te komen.
Daarna kregen we een heel mooi gesprek aan tafel over ieders passie en wat hem of haar bezig hield in het leven. In plaats van de gebruikelijke gesprekonderwerpen als financieringsproblemen, knelpunten bij het personeel hadden we het over passie. Er werd veel gelachen. Aan het eind was er een ondernemer en die zei: “ik besef nu dat ik eigenlijk mijn personeel meer wil laten delen in het succes en daar wil ik energie in gaan steken”. Zo mooi, we hadden het er niet over gehad maar het had hem aan het denken gezet. Een ander zei: “ik besef nu dat ik nog altijd directeur ben maar ik pas meer op de winkel dan dat ik aan het ondernemen ben en wil ik dit wel”. Weer een ander zei: “ik weet nog niet of ik wel op deze manier wil doorgaan of dat ik het stokje wil overdragen”. Het was prachtig wat er ontstond en dat ik daar bij aanwezig mocht zijn.

Nou en toen gisteren toen wist ik wat ik wilde voor vakantie. Ik heb een reis naar Londen geboekt en ga lekker bezig met healing energie. Oh, daar word ik zo blij van. Ook ik had meer contact gekregen met mijn hart en wist opeens wat ik voor vakantie wilde. Mooie hé?

Martijn: De grote kracht van tegenstellingen

Vorige week vrijdag was ik bij een workshop over “de filosofie van het tegendeel”. De strekking van de workshop was dat je vaak tegenstellingen ziet, terwijl de waarheid, de kracht of de potentie in het samenvoegen van deze tegenstellingen zit.
We moesten op basis van een verhaal twee tegengestelde woorden kiezen. Voor mij was dat besluitvaardig en besluiteloos. Vervolgens moesten we een dialoog laten ontstaan tussen deze twee begrippen. Het grappige was dat je door op te schrijven wat deze twee begrippen tegen elkaar te zeggen hadden, genuanceerder naar beide ging kijken. Er ontstond een middenweg, een samensmelting van de twee begrippen. Besluiteloosheid geeft je ruimte en openheid terwijl besluitvaardigheid richting en focus aanbrengt.

Hoe kun je dit nou in bedrijven toepassen? Ook in bedrijven wordt vaak iets als goed en iets anders als slecht aangemerkt. Zo ontstaan er tegenstellingen. Soms zijn deze zo sterk dat één kant van het spectrum taboe wordt. Hier wordt niet meer over gepraat. Dit is not done. Iemand die dit onderwerp of deze kant van de medaille ter sprake brengt stuit op heel veel weerstand en vijandigheid.
In een non profit organisatie is bijvoorbeeld geld verdienen, of winst maken vaak slecht. In een software bedrijf geldt vaak een bepaalde ontwikkelmethodiek die heilig is. Een andere methodiek aanhangen mag niet. Je zou het een taboe kunnen noemen.

George Parker noemde in een van zijn lezingen het taboe in een organisatie de bron van de oplossing. Ik kan me voorstellen dat in non profit instellingen een aantal fundamentele problemen ontstaan doordat geld een taboe is. Het is dan ook logisch dat door geld en winst maken of een gezonde financiële huishouding bespreekbaar te maken, problemen opgelost kunnen worden. In het voorbeeld van het software bedrijf kan het best zijn dat bij een bepaalde complexe vraag van een klant een andere ontwikkelmethodiek de oplossing kan zijn.

Hoe zit dat in jouw organisatie? Wat is er bij jullie taboe? Of wat is een zeer belangrijke overtuiging in jouw bedrijf en wat mag niet ter discussie gesteld worden? Dat kunnen zaken zijn als ‘meten is weten’, ‘de persoonlijke ontwikkeling van ons personeel staat altijd centraal’, ‘creativiteit is voor ons essentieel’ of ‘de doorlooptijd van een product moet zo laag mogelijk zijn’.
Ik wil je uitdagen om de twee belangrijkste problemen in jouw organisatie te benoemen. Bekijk vervolgens welke oplossingen je zou kunnen bedenken als je dat zou doen wat taboe is in jullie bedrijf. Dus de doorlooptijd verlengen, creativiteit op de 2e plaats zetten of een oplossing bedenken waarbij het gevoel, intuïtie of het niet meetbare centraal staat.

Ik garandeer je dat je zo oplossingen zult vinden die echt fundamenteel zullen werken. Het is daarbij wel van belang om op de balans te letten. Je wilt niet doorslaan naar de andere kant van het spectrum. De gulden middenweg is niet voor niets van goud.

Als afsluiting van de workshop ‘De filosofie van het tegendeel’ moesten we een Elfje schrijven. Dit is een gedicht met 11 woorden in het stramien 1 woord, 2 woorden, 3 woorden, 4 woorden, 1 woord. Mijn Elfje was als volgt:

Waarheid
tussen tegenstellingen.
Plus en min
omarmen elkaar met plezier.
Leugen!

Juully: dromen, verlangens en loslaten

Martijn heeft het in de vorige blog ook over loslaten en ik wil daar weer een andere dimensie aan toevoegen, die deze week bij mij speelde.

Verlangens, dromen, een paar mensen vroegen mij deze week en weet jij wat je dromen zijn. En ik zei: "ja, dat weet ik wel". Oh ja, wat dan wel? "Mijn dromen zijn om meer tijd op Ibiza te zijn, daar te kunnen schilderen en daar gewoon te kunnen zijn. Mijn verlangen is dat ik steeds meer bij mezelf kan blijven en niet afhankelijk ben van de mening van anderen en dat ik anderen daar ook bij kan helpen. Mijn verlangen is het om de magie meer in mijn leven toe te laten, of dat nu is in contact met anderen of in contact met natuur". Eigenlijk kan ik er nog een heleboel opnoemen. Een vriend van mij reageerde verbaasd en zei: "ik weet op dit moment niet meer wat mijn verlangens zijn. Dat wat ik wilde heb ik gerealiseerd en ik besef dat me dat niet de juiste voldoening geeft".
De kunst is die verlangens en dromen helder te krijgen en dan ook het pad om dat te bereiken gewoon te gaan. Wat ik merk is dat ik wel weet waar mijn verlangens en dromen zitten maar dat ik soms te veel in de verkramping, ik wil ze vasthouden, ik wil het forceren. Als voorbeeld: mijn workshop op Ibiza, ik wil zo graag dat het doorgaat in oktober dat ik nu als een gek acquisitie zit te doen, artikelen schrijven, nabellen, mails maken. Ik word gek van mezelf en ik voel dat dit niet goed is. Als iemand nee zegt dan denk ik meteen: ohhh nee toch niet weer. Ik weet dat dit niet goed is. Dus het thema voor mij is loslaten, loslaten en ook kunnen accepteren dat het wellicht niet doorgaat.
Brandon Bays heeft dat prachtige verhaal geschreven in haar boek: "In vrijheid", over de keizer en de theekopjes. Ik weet niet of jullie dat kennen. Het gaat als volgt. De keizer spaart een theeservice en hij mist nog een kopje. Een antiekhandelaar heeft dat kopje kunnen kopen en denkt: ohhhhh nu is het mijn kans, ik word superrijk. De keizer komt langs en de antiekhandelaar heeft het kopje in de etalage staan. De keizer gaat naar binnen en zegt: “ik zie dat u een kopje heeft dat ik graag zou willen kopen. Hoeveel kost dat kopje?”. De handelaar noemt een waanzinnig hoog bedrag. De keizer zegt: “nee, dat is niet het bedrag dat het kopje waard is. Ik betaal u de prijs die het kopje waard is”. De handelaar gaat steeds meer naar beneden met zijn prijs maar de keizer blijft bij zijn prijs en loopt uiteindelijk naar buiten. Hij laat het kopje volledig los. En dit voelt de verkoper en hij loopt naar buiten en zegt tegen de keizer dat hij het kopje voor die prijs mag hebben. Het verhaal gaat verder maar de kern van het verhaal is dat de keizer volledig dit kopje had los gelaten en dat het daarom naar hem toe kon komen en hij het kon ontvangen. Prachtig verhaal vind ik dit.

De kern van het verhaal is natuurlijk het volgende: weet wat je wilt, wat je dromen en verlangens zijn en laat ze daarna ook gaan. Alleen op die manier kan het ook weer naar je toekomen. Ik heb zo een klant waar ik 1,5 jaar geleden in een gesprek duidelijk kreeg wat ze eigenlijk wilde. Nu heeft ze me opgebeld met de vraag: het lukt me niet mijn verlangen te manifesteren, kunnen we daarover eens praten? Ik ben heel benieuwd waar dat gesprek over gaat.

Martijn: meer presteren door minder te doen

Laatst werd ik tijdens mijn yogales geraakt door het idee dat je meer kunt presteren door te ontspannen. In veel yogaoefeningen kom je verder als je ontspant. Door te ontspannen ontstaat er ruimte en kun je bijvoorbeeld je rug verder buigen, je arm verder over je hoofd bewegen, of je romp verder naar rechts draaien.

Ik vraag me dan meteen af of dit in het bedrijfsleven ook zo is. Kun je daar ook door te ontspannen, door te relaxen, door minder te doen, meer bereiken. Het grappige is dat ik net een manager heb gesproken en hij vertelde dat hij heeft moeten leren om minder te doen om meer te bereiken. In het begin bemoeide hij zich overal mee, wilde hij precies weten wat iedereen gedaan had en nog ging doen. Hij loste alle problemen van zijn medewerkers op wat hem heel veel tijd kostte. Toen hij ging experimenteren door niet meer de problemen van zijn medewerkers op te lossen, maar ze het zelf te laten doen, door de controle los te laten, merkte hij dat hij meer tijd kreeg en het werk net zo goed en misschien wel beter werd gedaan.

Een andere klant van mij kreeg in een coachingsessie met mij het inzicht dat hij meer kon bereiken door even gas terug te nemen. Hierdoor kon hij alle ideeën en indrukken in een breder perspectief plaatsen en daardoor de relatie leggen met het oorspronkelijke plan en het hogere doel. Dit zorgde ervoor dat hij betere acties kon ondernemen .

En vanochtend nog, sprak ik een klant van me die in het coachingsgesprek merkte dat ze na een periode van hard werken en helemaal in de flow bezig zijn, rust nodig had. Rust om weer contact te kunnen maken met dat wat ze echt wil, om weer de volle aandacht te kunnen hebben voor haar gezin en vrienden. En deze rust geeft haar de inspiratie voor nieuwe projecten en oplossingen. Ze ging na onze sessie meteen een aantal afspraken voor nieuwe opdrachten afzeggen.

In alle gevallen zorgt ontspannen, loslaten en gas terugnemen ervoor dat je meer kunt bereiken. Wat kun jij loslaten? Waar kan jij gas terugnemen? Hoe kan jij door te ontspannen meer presteren? Ik daag je uit om één gebied in je leven te kiezen waar je de komende tijd gaat experimenteren met dit fenomeen. Ik ben benieuwd naar je ervaringen.

Vaak kan het helpen om met een coach of bedrijfsadviseur te praten over dit onderwerp. Een buitenstaander kan je helpen om afstand te nemen en daardoor inzicht te krijgen waar voor jou de mogelijkheden liggen.

Juully: zien en niet gezien worden

Ik was gisteren weer als stand-in aanwezig bij organisatie opstellingen. Ik heb al eens eerder hierover geschreven maar ik zal het toch even uitleggen. Wat je doet, je brengt als ondernemer een vraag over je bedrijf in en die wordt in een ruimte neergezet door personen op te stellen die staan voor de verschillende actoren in die vraag. Dat kan zijn je medewerkers, de organisatie, jezelf en ook je omgeving. Daarna ga jij toekijken en gaat de opstelling bewegen. Je ziet dan op energie niveau wat er allemaal speelt ten aan zien van de vraag die jij hebt ingebracht.

Het thema in alle opstellingen was zien en niet gezien worden. Een directeur die zijn medewerkers niet echt ziet. Gisteren was ik de ene keer de directeur en de andere keer de medewerker die niet gezien werd en ik moet zeggen beiden keren voelden vreselijk. Want als je niet ziet of gezien wordt is er dus ook geen echt contact en dat maakt heel erg eenzaam aan beide kanten. De directeur voelt zich eenzaam omdat hij het gevoel heeft dat hij het alleen moet doen en de medewerkers voelen zich ook alleen en verloren in het bedrijf. En ja, dan merk ik dat ik me realiseer hoe vaak dit niet gebeurt en hoeveel medewerkers eigenlijk daardoor ontevreden zijn op hun werkplek. Niet omdat ze niet genoeg verdienen of onvoldoende verantwoordelijkheden dragen maar omdat ze niet gezien worden.

In de creatieve industrie waar ik werk gaat alles zo snel. Een klant zei deze week: “bij mij is het zo dat ik echt moeite moet doen dat medewerkers nadenken en contact zoeken en niet alles zo snel mogelijk over de schutting gooien naar de andere collega. De werkdruk is zo groot, ook voor mij, dat ik moet gaan zorgen dat ik echt tijd neem om met medewerkers in contact te gaan en ze te laten nadenken over waar ze mee bezig zijn”. Hij gaf ook aan dat alles via de mail gaat zonder even om de hoek te lopen en contact te zoeken. Hij wil dat heel graag veranderen en heeft nu blokken in zijn agenda vrij gemaakt om aandacht te besteden aan de medewerkers en die blokken zijn heilig en daar mag niemand aan komen.

Ik denk dat dit een eerste stap is in contact en de volgende is dat je je medewerkers echt ziet. Dat je echt contact maakt en je realiseert wat ze kunnen, wie ze zijn en waar je ze het beste op kunt inzetten. In de opstelling kon ik zo voelen dat de directeur nog nooit echt gekeken had met wie hij samenwerkte en hoe hij deze persoon het beste kon inzetten in zijn bedrijf.

Natuurlijk sta ik niet voor niets in deze opstelling. Gezien worden is ook voor mij een thema in mijn leven. Ik ben vaak niet gezien en wat ik dan doe: ik ga heel erg mijn best doen om wel gezien te worden, wat dan niet lukt. Als ik gezien wordt, zonder mijn best te doen, dan voelt het werkelijk geweldig. Dus de les voor mij is: niet je best en gewoon accepteren dat je vaak niet gezien wordt. En een andere les is dat ik ook graag wil zorgen dat ik mijn collegae zie en niet overal overheen wals. Dat ik echt contact zoek en me niet laat leiden door de waan van de dag. Het was een mooie dag!

Martijn: complimenten zorgen voor een succesvol bedrijf

Dit artikel begon weer met een gewoonte bij mijn dochter op school. Iedere week is iemand daar 'het zonnetje van de klas'. De hele week staat dit kind centraal en gaan de andere kinderen uit de klas lieve dingen over die persoon zeggen. De afgelopen week was mijn dochter 'het zonnetje van de klas'. Aan het eind van de week kreeg mijn ze een A4-tje mee naar huis met daarop een grote smiley en daarin geschreven de positieve dingen die de andere kinderen hadden gezegd. Je zag haar zelfverzekerheid en gelukzaligheid toen ze het velletje liet zien.

Op diverse persoonlijkheidstrainingen heb ik gewerkt met het geven en ontvangen van complimenten. Het is heel onwennig, maar als je de smaak te pakken hebt, wil je niet anders.
Raar toch eigenlijk dat we in het bedrijfsleven zo weinig bewuste aandacht besteden aan het oprecht geven en ontvangen van complimenten. Ik hoor van weinig klanten dat ze iets dergelijks met hun medewerkers doen. McDonald's heeft het wel geprobeerd door 'de werknemer van de maand' te verkiezen. Doordat niemand dit graag wilde zijn, is deze actie weer gestopt. De manier waarop is dus blijkbaar wel belangrijk. We zijn niet echt gewend aan het ontvangen van complimentjes.

Ik zou er toch voor pleiten om iedere dag minstens 3 complimenten te maken naar collega's, vrienden en familie. In de opvoedboeken, maar ook in de managementliteratuur, wordt een verhouding van 1:4 aangehouden voor negatieve, corrigerende feedback en positieve feedback of complimenten. Dus iedere keer als je iets negatiefs over iemand zegt, moet je 4 keer iets positiefs zeggen om een gezonde balans in de communicatie te houden.

Mijn ervaring is dat je ook naar jezelf toe deze 1:4 verhouding mag handhaven. Te vaak zien we van onszelf alleen de negatieve kanten. In mijn e-zine besteed ik onder andere aandacht aan de rol van positieve feedback op jezelf bij het vergroten van je zelfvertrouwen. Het begint met jezelf dwingen (dat is vaak nodig) om je aandacht te richten op de positieve aspecten van jezelf.

Mijn advies is dus om de komende tijd eens alert te zijn op de opmerkingen richting anderen en de gedachtes over jezelf. Dwing jezelf eens bewust om complimenten te geven aan anderen en jezelf. En wijs ook anderen erop als ze te negatief zijn over hun collega's en complimenteer ze met hun positieve houding! Een positieve sfeer draagt zoveel bij aan een succesvol bedrijf.
Kijk ook eens of je in vergaderingen, overleg of zelfs tijdens de lunch een moment kunt inbouwen waarin iedereen elkaar een compliment maakt. Nu gebeurt het vaak bij het afscheid. Dan wordt verteld hoe goed iemand was en waarom hij of zij gewaardeerd werd. Zeg deze mooie woorden ook tijdens het dienstverband. Dat verdient die collega!

Besteed ook aandacht aan het ontvangen van complimentjes. Zeg bij het ontvangen van een compliment bijvoorbeeld "dank je, ik ben blij dat je het hebt opgemerkt" in plaats van "het valt wel mee, jij kan het ook heel goed". Accepteer het compliment en laat het echt bij je binnenkomen. Voel maar eens hoe dat voelt; heerlijk! Help ook anderen bij het ontvangen van jouw complimenten door ze bijvoorbeeld te stimuleren om geen reactie te geven en het compliment echt te ontvangen.

Nog een anekdote ter verduidelijking. Ik kan me herinneren dat ik 8 jaar geleden met een toenmalige collega een afspraak had gemaakt dat we de andere persoon alleen maar zouden prijzen richting anderen. Dus ik vertelde anderen hoe goed die ene collega een klant had geholpen, of wat voor goede ideeën hij had gehad, of hoe enthousiast hij altijd is. En hij deed hetzelfde over mij. Op die manier zorgden we ervoor dat we beiden heel positief gezien werden door de andere collega's. En het werkte echt!

Martijn: Wees een leider, creëer je eigen toekomst

Onlangs heb ik het boek van Stephen Covey, "7 eigenschappen van effectief leiderschap" weer eens erbij gepakt. Hij was zijn tijd toch wel erg vooruit met deze visie op persoonlijk leiderschap. Een belangrijke eigenschap die ik eruit heb gepikt is de 2e: Begin met het doel voor ogen.

Covey legt uit dat alles 2 keer wordt geschapen, namelijk 1 keer in je hoofd en 1 keer in de werkelijkheid. Het is net als met het bouwen van een huis. Eerst maak je een voorstelling van hoe het eruit moet zien en gaat een architect het ontwerpen. Pas in tweede instantie wordt het huis in de fysieke werkelijkheid gebouwd. Zo is het ook met ons eigen leven en met het vormgeven van je bedrijf.

We zijn ons echter vaak alleen bewust van de tweede keer dat we iets creëren, namelijk als het werkelijkheid wordt. Dan gaan we stuurinformatie verzamelen, mijlpalen definiëren en processen optimaliseren. Dit is het werkgebied van de manager, wat overigens erg belangrijk is, omdat zonder dit werk je doelstellingen niet gerealiseerd worden.

Maar wil je echt bereiken wat je wenst, dan moet je je aandacht richten op de eerste creatie. Deze eerste creatie is het werk van de leider. Hier bepaal je hoe je wilt dat jouw leven er over zeg 10 jaar uitziet; hoe jouw bedrijf er over 10 jaar uit ziet. Dit doen we vaak onbewust. We weten wel ongeveer wat we willen. Soms weten we juist wat we niet willen en blijkt dat we dit juist krijgen.

Het is dus belangrijk om die eerste creatie bewust te bepalen. Hoe doe je dat?

Covey geeft hiervoor als hulpmiddel het persoonlijk statuut (personal mission statement). Hij nodigt je uit om je ogen te sluiten en je voor te stellen dat je op je eigen begrafenis aanwezig bent. Je hoort de speeches van verschillende mensen; je partner, je familie, je collega's, je zakenpartners. Wat zou je willen dat ze over je zeggen? Hoe wil je herinnerd worden?

Bij de eerste creatie is visualiseren een heel sterk middel. Hiermee zet je je rechter hersenhelft in die verantwoordelijk is voor creatie en meer in verbinding staat met dat wat je echt wilt.

Eigenlijk moet je visualiseren met al je zintuigen. Je gaat hiervoor rustig zitten, haalt rustig adem en sluit je ogen. Je verplaatst je naar de toekomst als je gerealiseerd hebt wat je wilt realiseren. Dan ga je bekijken hoe het eruit ziet, voelen hoe het voelt. Welke geuren ruik je, wat hoor je, wat zeggen mensen? Hoe smaakt het? En als het niet bevalt, pas je het aan, totdat het jouw ideale werkelijkheid is.

Teken, schrijf op wat de belangrijkste elementen zijn van jouw ideale toekomst. Ik merk vaak dat bepaalde doelen die mensen hebben, eerder een middel zijn tot een hoger doel. Zo kan een directeursfunctie het middel zijn om invloed uit te oefenen, of om erkend te worden. Zorg dat je op deze manier de hogere doelen benoemt die jij wilt nastreven. En zorg ervoor dat je alle gebieden in je leven hierbij betrekt.

Het is nu goed om de essentie van wat je wilt bereiken te vertalen naar iets wat je morgen of nu al kunt bereiken. Dus wil je een internationaal bedrijf, ga op zoek naar je eerste buitenlandse klant, of neem een buitenlandse werknemer aan. George Parker noemt dit in zijn boek "Het grote boek van de creativiteit" de 'survival versie'. Op die manier zorg je ervoor dat je de essentie van wat je wenst nu al waarmaakt en dat helpt je enorm om je doelen te realiseren.

Je kunt deze oefening doen met verschillende tijdspannes. Dus inderdaad voor je hele leven zoals Covey voorstelt. Je kunt ook visualiseren hoe het is als je een bepaald project hebt afgerond, of een bepaalde klant hebt binnengehaald of die studie hebt afgerond.

Mijn tip is om dit proces niet alleen te doen. Vraag een bekende om je hierbij te ondersteunen. Iemand die doorvraagt waardoor je doelen helder worden. Je kunt hiervoor natuurlijk ook gebruik maken van professionele ondersteuning door het inschakelen van een coach of bedrijfsadviseur.

Juully: aandacht en bewustzijn

Ik wil ook heel graag vandaag inspelen op de blog van Martijn van
vorige week want ook ik merk dat aandacht mijn thema is.

Heerlijk vandaag, een dag voor mijn vakantie. Ik ga morgen naar Ibiza. Deze keer niet om les te geven maar om vakantie te vieren en ook weer nieuwe dingen te ontdekken.
Voordat ik wegga moet ik natuurlijk nog een heleboel dingen doen en organiseren. En wat wil het feit vanochtend is er een masseur bij ons op kantoor die me eerst een heerlijke massage geeft. Wat een cadeautje, het maakt dat ik me veel meer relaxed voel en nu in de rust de zaken doe, die ik nog moet doen.

Als ik nu zo zit, denk ik: wat rennen we toch allemaal maar rond. Gisteren kwam ik bij een ondernemer, hij stond in de file, komt later aangerend en is helemaal verhit. Ik zei tegen hem: “ga maar eerst de zaken regelen voor jezelf zodat je in dit gesprek aanwezig kunt zijn”. Het liefst zou ik zeggen, ga even rustig zitten en ga naar je adem. Adem gewoon rustig in en uit met je ogen dicht, en voel of je helemaal hier kunt zijn in het gesprek met mij. Dat doe ik niet in een zakelijk gesprek en zeker niet bij een nieuwe klant. Maar dat zou zo helpen.
Ander voorbeeld van mezelf: ik ben gisterochtend ook heel druk bezig, een nieuwe collega wordt voorgesteld aan mij en ik voel niet de rust om echt te luisteren. Ik verstop me alweer snel achter mijn computer. Vreselijk eigenlijk, ik geef helemaal geen aandacht.

Ik ben een boek aan het lezen van Dan Millman , een ongewone leraar. Ik heb dat boek al heel lang in de kast staan maar heb het nu ter hand genomen. De hoofdpersoon schrokt zijn eten naar binnen en rent van afspraak naar afspraak. Hij merkt dat hij iets mist in zijn leven en komt een leraar tegen die hem leert om meer aandacht te hebben voor alles wat je doet. Doe de zaken die je doet bewust: eten, lopen, in contact zijn etc. De hoofdpersoon merkt dat het zorgt voor meer evenwicht in zijn leven en dat zijn energie niet wegloopt.
Bij de boekenclub hebben mijn collega’s de bestseller: Vis! gelezen en daar wordt toewijding en aandacht ook als een van de hoofdelementen besproken om je werk interessanter, speelser en winstgevender te maken.. Ik moet dit boek dus zeker gaan lezen.

Ja, ik geloof dat ik dat wil meenemen naar Ibiza, aandacht, en als ik terug kom, wil ik dat graag ook in mijn werk laten terugkomen.

Tip: voel eens hoe jij aandacht geeft aan de dingen die je doet? Zou het helpen om daar meer bewustzijn aan te geven?

Martijn: Stille signalen vragen om aandacht

Onlangs zag ik bij 3 Op Reis een opname van beduïnen in Jordanië. Een bijzonder gebruik greep mijn aandacht. In deze stam was het de gewoonte om een knoop in de tulband te leggen als iemand een probleem had, als hij of zij ergens mee zat er daar over wilde praten. De knoop in de tulband was voor de stamoudste de aanleiding om met deze persoon in gesprek te gaan en hem of haar te ondersteunen.

Ik moest meteen denken aan mijn dochter die in groep 3 van een Dalton school zit. Ze heeft een grote dobbelsteen met daarop een rood vlak (niet storen), een groen vlak (je mag me storen) en een vraagteken. Ligt de dobbelsteen op het vraagteken, dan weet de docent dat ze een vraag heeft en komt ze naar haar toe.

Volgens mij lopen in organisaties ook vaak mensen rond met een probleem die wel ondersteuning zouden willen. Natuurlijk zijn er functionerings-, beoordelings-, coachings- en nog meer soorten gesprekken, maar die komen niet altijd op het goede moment. Natuurlijk kun je van iemand verwachten dat deze indien er problemen zijn, dit zelf aangeeft. Maar vaak zijn we niet gemakkelijk geneigd om hulp te vragen. Wil je als je problemen hebt geen initiatief nemen. Je wilt niemand ermee belasten.

Moeten we dan met knopen in sjaaltjes gaan lopen? Of iedereen een speldje geven dat je kan opdoen als je een vraag hebt? Dat gaat denk ik wat ver, hoewel het goed kan zijn om hier eens over na te denken. Het is denk ik belangrijker om aandacht te hebben voor de stille signalen van medewerkers en collega's. Is iemand wat meer afwezig? Of wat sneller geïrriteerd? Is iemand heel vaak ziek, of juist heel stil. Ga dan het gesprek aan met deze persoon. Open en oprecht geïnteresseerd! Niet op een beschuldigende toon. Ook niet vissend naar het probleem, maar van mens tot mens. Waarbij aandacht belangrijker is dan wat er wordt gezegd.

Ik heb gemerkt dat dit de band in een team veel goed doet. Een luisterend oor en interesse voor jou als persoon, maakt dat je problemen minder worden of in ieder geval dragelijker. Het is niet eens belangrijk een oplossing te krijgen, maar begrip en aanacht zijn vaak voldoende.

Kortom: heb oog voor de stille signalen van collega's en besteed oprechte aandacht aan mensen die het even moeilijk hebben.

Juully: Heroriëntatiefase

Een klant van mij kwam een jaar geleden bij me. Ze wist niet meer wat ze moest doen. Ze had altijd gewerkt voor de papierindustrie. Deze industrie is in elkaar gezakt en haar dienst wordt niet meer gevraagd. Ze had zo geleefd in de waan van de dag dat ze eigenlijk niet de gaten had, dat deze branche zo elkaar stortte. Wel op een afstand. Maar niet wat de consequenties waren voor haar bedrijf. De omzet kelderde en ze moest zich bezinnen: wat ga ik nu doen? Toen ze bij mij kwam was ze net begonnen om allerlei nieuwe initiatieven te bedenken. Ze maakte zich enorme zorgen dat het geld niet meer binnen stroomde.

Heroriëntatiefase
Ik liet haar vertellen en ik zei: “je zit in een heroriëntatiefase en je hebt even tijd nodig om te voelen wat je nu in de markt wilt zetten”. Toen ik dat zei: zag je dat bij haar een last van haar af viel. Ohhh ja natuurlijk dat is het. Ik zei: “daar heeft elke ondernemer op zijn tijd mee te maken, dat hoort erbij. Of het nu is dat de markt in elkaar zakt of dat jezelf bent uitgekeken op wat je doet of dat je merkt dat er geen uitdaging meer inzit.” Het was voor haar ook heerlijk om te horen dat iedere ondernemer hiermee te maken krijgt en dat ze niet de enige is.

Een jaar later
Het afgelopen jaar heeft ze allerlei nieuwe en zeer creatieve initiatieven ontplooid en nu wordt langzaamaan helder wat haar nieuwe diensten zijn. Ik vind het mooi dat het dan gewoon weer ontstaat. Ze heeft een aantal initiatieven ontplooid en de meest succesvolle initiatieven gaat ze voortzetten. Ik had de afgelopen week weer een afspraak met haar en ze nam gebak mee. Ik zei: “waar heb ik dat nou aan te danken?” Je hebt me zo geholpen bij mijn heroriëntatie. Alleen door het zo te benoemen was er voor mij ruimte om te ademhalen en te experimenteren. Wat ze ook tegen me zei was dat ze besefte dat het belangrijk is om regelmatig te kijken of je als ondernemer nog op de juiste weg zit en dat ze zich nu heeft voorgenomen dat ze dit regelmatig gaat doen.

Belangrijkste les
Wat kun je nu van dit verhaal leren. Als ondernemer is het echt belangrijk om je regelmatig je de volgende vragen te stellen:

- Waar sta jij met je bedrijf?
- Hoe loopt het in je branche en wat betekent dat voor jou?
- Is je hart nog verbonden met je activiteiten?
- Zou je graag weer eens willen experimenteren?
- Neem je tijd om hierover na te denken?

Martijn: Je leert het meeste door ervaring en andere inzichten

Gisteren heb ik voor de derde keer een presentatie gezien van George Parker. Hij is een magiër die door middel van illusie je inzichten over het creëren van je eigen werkelijkheid laat beleven.

Een aantal interessante inzichten die ik met je wil delen.

Creatief in plaats van reactief
Als alternatief voor reactief opereren, wordt vaak geadviseerd om proactief te zijn. Dit gaat er echter vanuit dat je er een bekende toekomst is waar je van tevoren op reageert. Dit is niet hoe de wereld in elkaar steekt. Je kunt dus beter creatief zijn en zelf die stappen zetten om de toekomst te creëren die jij wilt hebben. Bedenk dus wat je wilt bereiken en begin met het creëren van die toekomst. NU. Pak de essentie van die droom en kijk hoe je die essentie nu al kunt leven. George Parker noemt dit in zijn boek "Het grote boek van de creativiteit" de 'survival versie'.

Leid de aandacht ergens naartoe in plaats van ergens vanaf
Bij magie en illusie denken we altijd dat het afleiden van de aandacht het belangrijkste is. Dat is echter niet zo. Het leiden van de aandacht is waar het om draait. In het bedrijfsleven is dat ook belangrijk. Het gaat er niet om mensen ergens vanaf te leiden, want dan worden ze doelloos. Toch gebeurt dit vaak. Je mag niet dit, we zijn geen bedrijf dat zus of zo, het is niet de bedoeling dat.
Richt de aandacht van je medewerkers op dat wat je wilt bereiken. Richt ook de aandacht van jezelf op dat wat je wilt bereiken en niet op dat wat je niet wilt bereiken!

In de taboe's van een organisatie zitten de oplossingen
Ieder bedrijf heeft z'n eigen taboe's. Onderwerpen waar niet over gesproken mag worden. Zaken die onherroepelijk voor waar worden aangenomen. Waarden waar niet aan getoornd mag worden. Juist in deze taboe's ligt vaak de oplossing van de meest essentiële problemen in organisaties. Juist door deze onderwerpen wel aan te snijden, door juist wel de belangrijkste waarden ter discussie te stellen, kom je tot oplossingen voor deze problemen in organisaties.

Ben jij mentaal met pensioen?
Heel veel mensen zijn mentaal met pensioen. Ze belanden dan in de mentale AOW. Deze bestaat uit Aannames, Overtuigingen en Wetmatigheden. Ons handelen wordt vaak geleid door deze AOW. In 80% van de gevallen is dat nuttig en helpt dit ons. In 20% is het echter zeer contraproductief. Kijk bij jezelf dus eens welke aannames, overtuigingen en wetmatigheden jij hanteert en of die je altijd helpen. Misschien is het goed om ze wat flexibeler te maken. Of er helemaal afstand van te nemen.

Ervaring is de beste manier van leren
Last but not least maakte George Parker duidelijk dat het menselijk brein het beste leert door ervaring. Dat was ook hoe hij ons in 2 uur veel nieuwe inzichten heeft laten krijgen. In jouw bedrijf kun je ook van deze wetmatigheid gebruik maken. Dus weg met de powerpoint presentaties! Laat mensen ervaren wat je bedoelt. Bedenk een manier om dat wat je wilt vertellen fysiek te maken. Wil je vertellen dat de organisatie klantgerichter moet worden, nodig een klant uit en laat die vertellen wat hij of zij van de organisatie vindt. Laat een collega de organisatie bellen alsof hij een klant is en een bepaalde vraag opgelost krijgen. Zorg dat mensen ervaren wat klantgerichtheid is of hoe slecht de klantgerichtheid nu is.


Voor mij was het een inspirerende ervaring die ik iedereen kan aanraden. Ik wil Dick van Vloten bedanken voor het organiseren van deze middag.

Juully: de intensieve menshouderij

Ik zit samen met een aantal collegae in een boekenclub en deze maand stond het boek: “Intensieve menshouderij” van Jaap Peters op het programma. In zijn boek beschrijft Jaap Peters de vergelijking tussen de huidige op Amerikaanse leest gestoelde bedrijven en de intensieve veehouderij. Als je deze vergelijking leest, dan zie je zoveel herkenningen, verschrikkelijk gewoon. In het laatste hoofdstuk gaat hij vertellen hoe het beter zou kunnen. Hij beschrijft als ideale organisatie: de organische organisatie die veel meer gebaseerd op natuurlijke groei en het bevorderen van vakmanschap.

Een vriend van mij, werkzaam bij een internationaal gerenommeerd persoonlijkheidtesten bedrijf uit Amerika, liet mij een persoonlijkheids test invullen en besprak die met mij. Uit die test kwam naar voren dat ik absoluut niet ambitieus ben. Ambitieus werd hier geïnterpreteerd als een hiërarchische stap naar boven maken. Ik was heel verbaasd want ik zie mij wel als ambitieus maar dan ambitieus in de zin van het ontwikkelen van mijn vakmanschap als adviseur. Kortom ook hierin werd duidelijk dat er op een specifieke manier gekeken werd naar ambitie. Wel bijzonder past helemaal in de manier waarop Jaap Peter Amerikaans ingestelde bedrijven omschrijft.

In de creatieve industrie waar ik voor werk, als adviseur, is vakmanschap het belangrijkste en ik moet zeggen dat spreekt mij toch het meest aan. Een aantal zaken houden mij wel bezig. Wat ik namelijk wel zie is: dat als bedrijven groter groeien er meer structuur moet komen om het geheel te kunnen besturen. Ook ik adviseer dit vaak aan groeiende bedrijven. En toch wat ik mij steeds meer afvraag: tot hoever moet je structureren? Als iedereen in de organisatie een duidelijke plek heeft, helder heeft waar hij verantwoordelijk voor is, kun je dan als leider niet iedereen op zijn verantwoordelijkheden aanspreken. Je creëert dan een organisatie waar vertrouwen heel belangrijk is. Ja, en tijdens onze meeting van de boekenclub was dat dan ook een issue: kun je iedereen vertrouwen? Er zijn altijd medewerkers die niet te vertrouwen zijn. Moet je nou voor die 1 % al die regels en structuren maken? Ik vind het een zeer interessante en boeiende discussie waar ik zelf ook geen antwoord op heb. In “the seven day-weekend” van Ricardo Semler wordt een situatie omschreven waarin een organisatie met 300 man geen structuur heeft. Lijkt me leuk om dat als volgende boek van onze boekenclub te lezen. Wellicht staat daar wel een antwoord in.

Het is een zeer interessant boek wat ik iedereen kan aanbevelen om te lezen. Als ik dit boek Google dan zie ik ook wel dat het enorm leeft en dat is wel mooi. Er is een aparte hives aan gemaakt en natuurlijk een aparte site van het boek, er wordt een congres georganiseerd en Jaap Peters wordt zeer vaak geïnterviewd en het was natuurlijk het managementboek van 2006. Veel leesplezier!

Martijn: Ontdek hoe balans kan zorgen voor het behouden van personeel

Vandaag las ik op Zibb.nl 6 tips om personeel te behouden. Ja, dat is in deze tijd inderdaad weer lastig. Medewerkers zien veel kansen en er zijn veel vacatures. Toch zijn er genoeg bedrijven die een heel laag verloop hebben. Waar ligt dat nou aan.

De eerste tip van Zibb.nl is te zorgen voor balans bij de werknemers. Ook bij de 5e tip komt balans weer terug, nu als het gaat om balans tussen werk en privé. Verder adviseren ze te zorgen voor vertrouwen, waadering en aandacht. Maar voor mij sprong die nadruk op balans eruit.

Hoe zorg je dat je in balans bent? En hoe zorg je ervoor dat je personeel in balans is. Zibb.nl noemt meditatie als mogelijk middel en ook het aanbieden van sport aan je personeel. Toch gaat het volgens mij verder. Je kunt namelijk ook heel veel mediteren en niet in balans zijn.

Balans gaat voor mij over het combineren van twee polen; het accepteren dat elke medaille een andere kant heeft. Je 100% inzetten voor het bedrijf en er altijd zijn voor je gezin, zijn twee kanten van een medaille. Dat kun je niet altijd combineren. Daar onstaat spanning. Trouw zijn aan jezelf en alles voor anderen overhebben vormen ook een spanningsveld. Ook het uitgangspunt 'de klant is koning' en een acceptabele werkdruk leveren vaak spanning op, zie ik bij mijn klanten.

In een eerder blogartikel heb ik al geschreven over de donkere kanten van jezelf. Daar gaat balans volgens mij ook over. Echt begrip tonen kan alleen als je ook weet wat het is om geen begrip te tonen, je kunt alleen maar liefde kennen als je ook de haat in jezelf erkent. Door een pool te ontkennen, doe je eigenlijk ook de andere pool tekort. Je bent uit balans.

Als je wilt dat je personeel in balans is, moet je ervoor zorgen dat je zelf in balans bent, want dan geef je het goede voorbeeld. Dat werkt denk ik met alles in een bedrijf. De directie moet het goede voorbeeld geven. Maar ook collega's moeten het goede voorbeeld aan elkaar geven. Ghandi zei al dat je zelf de verandering moet zijn die je in de wereld wil zien. Dat geldt ook op kleine schaal in het leven om je heen.

Hoe zorg je ervoor dat je in balans bent? Volgens mij door te accepteren dat je de + en de - in je hebt. Door ook open te staan voor de negatieve eigenschapen van jezelf en van anderen. In mijn e-zine heb ik een artikel geschreven over het gebruik van het kernkwadranten model van Ofman om gemakkelijker open te staan voor de ' slechte' eigenschappen van anderen en jezelf door te zien dat het vaak een vervorming is van een kernkwaliteit.

Ik denk dat acceptatie de sleutel is naar balans en inderdaad daar kan meditatie aan bijdragen, omdat je door te mediteren de rust kunt vinden en afstand kunt nemen om zaken om je heen in perspectief te plaatsen. Hierdoor kun je bepaalde gebeurtenissen en gedrag van anderen accepteren. Ook sport zorgt voor acceptatie doordat het ervoor zorgt dat je echt je hoofd even helemaal leeg maakt door je volle aandacht op je lichaam te richten. Tuinieren, genieten van de natuur en kunst zijn ook manieren om afstand te nemen, tot rust te komen en ruimte te creëren om te accepteren.

Conclusie: door te accepteren dat alles twee kanten heeft en dat die er mogen zijn, kom je in balans. Door zelf in balans te zijn, komen de mensen om je heen ook gemakkelijker in balans. Een bedrijf met mensen die in balans zijn heeft een lager verloop dan als de medewerkers niet in balans zijn.

Juully: Binnen en buiten

Ik was dit weekend op een cursus met als thema vrouwelijke energie. Tijdens deze cursus werd mij weer duidelijk hoe zeer ik beïnvloed word door wat er buiten mij afspeelt en hoe weinig contact ik dan heb met mijn binnenwereld. Zoals nu: ik schrijf dit artikel op mijn laptop en ik moet oppassen dat ik niet met mijn energie in de computer ga zitten, dat ik niet iedere keer kijk of ik nog email heb, en niet ook nog bezig ben met alles wat ik vandaag nog moet doen. We krijgen zoveel signalen uit de buitenwereld dat het steeds moeilijker wordt om ook contact te houden met je binnenwereld. Wat ik merk is dat als ik wel goed contact heb met mijn binnenwereld ik al die dingen die ik moet doen meer in rust kan doen, dat ik me evenwichtiger voel en dat ik meer in het moment kan zijn en kan genieten.

En natuurlijk na zo’n weekend heb ik afspraken met ondernemers en zie ik ook bij hun dat zij geleefd worden door de buitenwereld. Een klant vertelde wat hij allemaal gedaan had de laatste maanden om zijn bedrijf een nieuwe toekomst te geven. Op een bepaald moment zeg ik: goh hoe gaat het met jou? Hij kijkt me aan en zegt: eehhhh hoe gaat het met mij? Ik heb het druk, ik heb geen tijd voor mezelf, als je het zo vraagt dan besef ik dat ik daar eigenlijk niet aan toe kom.
Bij een andere klant geef ik een advies hoe hij een knelpunt zou kunnen oplossen en hij gaat meteen in verweer. Ik bespeur dat hij eigenlijk geen nieuwe activiteit erbij kan hebben. Ik vraag hem: hoeveel petten heb jij eigenlijk allemaal op in je bedrijf, dit blijken er te veel te zijn. Ik vraag aan hem: kom je wel toe aan jezelf of aan vakantie en hij geeft aan dat daar nu geen tijd voor is. Kortom er is bij hun weinig tijd om verbinding te maken met zichzelf en vandaar uit te handelen. Het zou zo goed zijn want het zou betekenen dat je meer rust krijgt en evenwicht en helderder beslissingen kunt nemen.

Hoe doe je dat nou?
Ik ga een weekend op vrouwencursus maar er zijn meerdere wegen naar Rome. Het kunnen hele kleine dingen zijn zoals: als je in de auto zit, even bewust aandacht voor je ademhaling en de stilte in jou en vandaar uit contact maken met hoe je je voelt. Een keer bewust de telefoon uitzetten en je niet laten leiden door de telefoontjes die binnenkomen. En zo zijn er natuurlijk nog heel veel mogelijkheden.

Dit weekend is het Pasen, de natuur gaat weer naar buiten, de lente begint. Het is een lang weekend en er is weer even tijd voor jezelf. Ik wens jullie toe en ook mezelf dat ik dit weekend contact kan maken met mijn binnen wereld en vandaar uit met de lente buiten. Het wordt niet zo’n mooi weer, dat is wel jammer.

Martijn: Ontdek hoe je gemakkelijker beslissingen kunt nemen en je tijd effectief kunt managen

Maandag was mijn laatste werkdag. Een raar, onwennig, maar heerlijk vrij gevoel. Ik kan nu alles doen waar IK zin in heb. De eerste week maar even rustig aan gedaan om bij te komen van het uitvoeren van twee banen tegelijkertijd. Ook goed om stil te staan bij wat ik nu eigenlijk wil bereiken met m'n eigen bedrijf en uiteindelijk wat wil ik in mijn leven bereiken en zijn?

Toevallig ben ik net bezig in de inmiddels alom bekende bestseller "7 eigenschappen van effectief leiderschap" van Stephen Covey. Ondanks dat het boek al een aantal jaren oud is, is het nog steeds een heel goed hulpmiddel om actief je leven vorm te geven.

De beschrijving van de tweede eigenschap, "begin met het eind voor ogen", geeft je handvatten om te bepalen wat je wil bereiken in je leven. Covey adviseert om een persoonlijk statuut te schrijven waarin je beschrijft wat je wilt zijn en wilt bereiken. Dit kun je toepassen op de verschillende rollen die je in je leven vervult. Voor mij is dat nu erg relevant, omdat dit me bewust maakt van wat ik belangrijk vind en wat niet. Tevens kan ik zo de balans werk-privé goed in de gaten houden.

Ter illustratie een kijkje in mijn persoonlijk statuut: "Ik wil als ondernemer mensen dienen met mijn visie en intuïtie. Ook wil ik mijn creativiteit en kinderlijke speelsheid inzetten. Door anderen te helpen bij hun kern te komen, wil ik zelf bij mijn kern komen. Als vader en echtgenoot wil ik echt aanwezig zijn voor mijn gezin met volle aandacht. Ik wil iemand zijn die verantwoordelijkheid neemt voor zijn acties en geen slachtoffer speelt. Ik wil denken in oneindige mogelijkheden en mezelf geen beperkingen opleggen."

Door dit zo helder mogelijk voor jezelf te formuleren en deze missie vervolgens te vertalen in doelen, ontstaat een referentiekader dat je helpt om beslissingen te nemen en om je tijd effectief in te delen. Voor time management is het namelijk van belang dat je weet waarvoor je het allemaal doet. Alleen dan kun je de belangrijkheid van een taak of activiteit vaststellen.

Belangrijke beslissingen voor jezelf en voor je bedrijf kun je nu ook gemakkelijker nemen. Je bekijkt namelijk welke optie het meeste bijdraagt aan dat wat jij wil bereiken en zijn. Dat is de beste optie. Natuurlijk ligt het vaak niet zo zwart-wit, maar ik heb wel gemerkt dat het gemakkelijker is om keuzes te maken als je ze bekijkt in relatie tot een hoger doel dat je wilt bereiken.

Het is wel belangrijk om heel precies te omschrijven wat je hogere waarden in het leven zijn; wat je hogere doelen zijn. Daarnaast is het belangrijk om ze vanuit je zelf te laten komen en er volledig achter te staan. Veel mensen hebben namelijk een vaag idee van wat ze willen bereiken, maar hebben niet precies helder wat het inhoudt. Ze willen bijvoorbeeld gelukkig zijn, of succesvol. Anderen hebben doelen die opgelegd zijn door hun omgeving en die ze niet echt willen bereiken. Ga er dus echt even voor zitten en hou het statuut ook regelmatig tegen het licht. Betrek ook anderen (je eventuele (zaken)partner, vrienden of medewerkers) erbij.

Een interessante volgende stap is om een statuut op te stellen voor je bedrijf. Zeker als alle medewerkers, of het managementteam een persoonlijk statuut hebben, kun je bekijken hoe het bedrijf bij kan dragen aan het realiseren van die hogere doelen. Andersom kun je vaststellen wie welke bijdrage aan het bedrijf kan leveren.

Wat ik me nu ik met mijn persoonlijk statuut bezig ben, realiseer, is dat Het Talentenspel een hele goede basis biedt voor een persoonlijk statuut. Het spel geeft je namelijk inzicht in je missie op aarde en de zaken die jij belangrijk vindt. Met deze uitkomst kun je heel goed je statuut opstellen.

CONCLUSIE: Om gemakkelijker beslissingen te nemen en effectief om te gaan met je tijd kun je een persoonlijk statuut opstellen. Stel vast wat je in je leven wilt bereiken en wilt zijn. Stem al je activiteiten en die van je bedrijf daarop af.